1. Monitoring Nedir, SIEM’den Farkı Ne?
Monitoring, sistemin “şu an sağlıklı mı?” sorusuna cevap verir: uptime, latency, hata oranı, kaynak kullanımı gibi metriklerle erken uyarı üretir. SIEM ise daha çok güvenlik olaylarını log korelasyonu ile tespit etmeye odaklanır. İkisi birlikte kullanılır; ancak monitoring olmadan sertifika bitişi, disk doluluğu veya TTFB artışı gibi operasyonel sorunlar kullanıcı şikâyetine kadar görünmeyebilir.
Monitoring nedir, SIEM’den farkı nedir?
Monitoring; sağlık ve performans metrikleriyle erken uyarı verir. SIEM ise güvenlik loglarını toplayıp korele ederek şüpheli davranışları tespit eder. Monitoring genelde önleyici/erken, SIEM ise tespit/korelasyon odaklıdır; birlikte en iyi sonucu verir.
Monitoring’i iş etkisi ile birlikte okumak
Teknik alarmın değeri iş etkisini gösterdiğinde artar. Otelde booking/search akışı yavaşladıysa gelir etkisi olabilir; B2B’de export kuyruğu tıkanırsa operasyon etkisi büyür. Bu yüzden monitoring KPI’ları satış/dönüşüm raporlarıyla ilişkilendirilmelidir.
☑ Mini Check : Monitoring temel seti var mı?
- •Uptime (HTTP/DNS/SSL) izleniyor mu?
- •p95 latency + 5xx oranı var mı?
- •CPU/RAM/disk trendi izleniyor mu?
- •Sertifika bitiş alarmı var mı?
- •Alarm iş etkisiyle ilişkilendiriliyor mu?
Ne yapmalıyım?
- • Monitoring’i health+perf+security olarak tasarla.
- • Uptime/SSL/latency üçlüsünü çekirdek yap.
- • Alarmı dashboard + runbook ile anlamlı hale getir.
- • İş etkisini raporlamaya bağla (Internal link: /tr/raporlama/satis-donusum).
2. Sağlık, Performans ve Güvenlik Göstergeleri
Bu bölüm, “neyi izleyeceğim?” sorusunu üç katmanda netleştirir.
Health (sağlık)
- •HTTP uptime
- •DNS çözümleme sağlığı
- •Kritik servis port kontrolleri
- •DB bağlantısı ve cache gibi dependency health kontrolleri
Performance (performans)
- •Response time / TTFB
- •p95/p99 latency
- •4xx/5xx trendi
- •Rapor/export queue depth
- •DB bağlantı havuzu doygunluğu
Security (temel güvenlik sinyalleri)
- •Olağan dışı trafik artışı
- •Fail login artışı
- •WAF blok patlamaları
- •Beklenmeyen country/IP paternleri
☑ Mini Check : Metrik kapsamı
- •Health check’ler var
- •Latency ve hata oranı uçtan uca izleniyor
- •Queue ve kapasite sinyalleri mevcut
- •WAF/login sinyalleri izleniyor
- •KPI’lar tek panelde görülebiliyor
Ne yapmalıyım?
- • Her servis için golden signals seti belirle.
- • Export/rapor gibi ağır işler için queue metriklerini zorunlu kıl.
- • Güvenlik sinyallerini monitoring ile birleştir.
- • Alarm eşiklerini gerçek kullanıma göre kalibre et.
3. Uptime ve Sertifika İzleme
Uptime izleme sadece sitenin açılması değildir; DNS, SSL, redirect zinciri ve sertifika süresi de kesintiye yol açar. Sertifika bitişi tamamen önlenebilir olmasına rağmen yüksek görünürlüklü bir incident üretir.
Uptime check türleri
- •Kritik sayfalar için HTTP check
- •DNS resolve check
- •SSL expiry ve chain check
- •Kritik servis port check
Domain süresi alarmı
Domain süresi bitişi nadir ama yıkıcı olabilir; çok domain yöneten yapılarda merkezi alarm, auto-renew ve sorumluluk ataması gerekir.
☑ Mini Check : Sertifika/Domain alarmı
- •SSL expiry alarmı 30/14/7 gün seviyelerinde var
- •SSL chain hataları izleniyor
- •Domain expiry alarmı var
- •Redirect ve HSTS değişiklikleri izleniyor
- •Sertifika yenileme runbook’u yazılı
Ne yapmalıyım?
- • SSL expiry alarmını zorunlu yap.
- • Sertifika yenilemeyi otomatikleştir ve doğrula.
- • Domain expiry alarmını portföy yönetimine bağla.
- • Uptime alarmlarını on-call sürecine entegre et.
4. Capacity ve Anomali Tespiti
İyi monitoring yalnız şu an kırıldı mı sorusunu değil, yakında kırılacak mı sorusunu da cevaplar. CPU/RAM/disk kapasitesi ve trafik/queue anomalileri bu nedenle birlikte izlenmelidir.
Capacity metrikleri
- •CPU/RAM trendleri ve headroom
- •Disk doluluk ve büyüme hızı
- •DB storage ve IOPS
- •CDN/app cache hit ratio
Anomali sinyalleri
- •Ani trafik artışı
- •Ani 5xx artışı
- •Export kuyruğunun uzaması
- •Multi-node yapıda tek node sapması
Otel sezon öncesi kapasite testleri / B2B export yükleri
Otel tarafında sezon öncesi peak testleri ve booking/search headroom ölçümü; B2B’de rapor/export için kuyruk kapasitesi, worker sayısı ve throttle davranışı izlenmelidir.
☑ Mini Check : Anomaliye hazır mıyım?
- •Capacity dashboard ve headroom hedefi var
- •Traffic/queue anomali alarmı var
- •Multi-node sapma alarmı var
- •Peak dönem runbook’u var
- •Limit/throttling stratejisi monitoring ile bağlı
Ne yapmalıyım?
- • Headroom KPI’ı koy.
- • Export/rapor için queue alarmı zorunlu yap.
- • Anomaliyi sezon ve kampanya takvimiyle yorumla.
- • Rate limit/throttling ile overload protection bağlantısını kur.
5. Otel ve B2B İçin Incident Management Süreçleri
Monitoring alarmla biterse gürültü olur; incident management ile birleşince operasyon standardına dönüşür. Amaç doğru kişiyi uyarmak, hızlı triage yapmak, çözmek ve öğrenmeyi kalıcılaştırmaktır.
Incident akışı (alert→triage→resolve→postmortem)
- •Alert: doğru sinyal, doğru kanal
- •Triage: etki alanı ve öncelik
- •Resolve: hızlı çözüm + geri dönüş
- •Postmortem: kök neden, aksiyon, tekrarını önleme
On-call modeli ve gürültü yönetimi
- •Çok alarm = kimse bakmaz
- •Az ama doğru alarm = MTTR düşer
- •Eşikler gerçek kullanım desenine göre düzenli kalibre edilmelidir
Otel ve B2B için incident management süreci nasıl tasarlanır?
Önce kritik akışları tanımlayın ve bu akışların KPI’larına göre alarmları kurun. Sonra on-call sorumluluğu, triage şablonu ve çözüm runbook’larını oluşturun. Her ciddi olaydan sonra postmortem yapıp aksiyonları bakım döngüsüne bağlayın.
☑ Mini Check : Incident olgunluğu
- •On-call ve eskalasyon net
- •Triage şablonu var
- •Runbook’lar erişilebilir
- •Postmortem kültürü var
- •Olayların iş etkisi raporlanıyor
Ne yapmalıyım?
- • Kritik akış bazlı alarm tasarla.
- • On-call ve eskalasyon çizelgesini netleştir.
- • Postmortem çıktısını bakım backlog’una bağla.
- • İş etkisi raporlamasını standardize et.
6. İçerik İçi Tablo: Örnek Alarm Türleri ve Eşikleri
| Alarm türü | Sinyal | Eşik (çerçeve) | İlk aksiyon |
|---|---|---|---|
| Uptime | HTTP check | X dk erişilemez | Trafik/edge kontrol + rollback |
| SSL expiry | Sertifika süresi | 30/14/7 gün | Yenileme + doğrulama |
| Latency | p95 response | Baseline üstü artış | Triage: DB/CPU/edge |
| Error spike | 5xx oranı | Ani artış | Deploy geri al + log incele |
| Disk | Disk doluluk | %80/%90 | Temizlik + kapasite |
| Queue | Export backlog | Sürekli artış | Worker/limit ayarı |
7. Altyapı Monitoring & Incident Management Checklist Şablonunu İndir
Altyapı Monitoring & Incident Management Checklist Şablonunu İndir — Yazılım / Sunucu ve Güvenlik (v1.0)
Bu asset; monitoring’i health+perf+security katmanlarında kurgulayıp incident management süreciyle birleştirmek için hazırlanmıştır. SSL/domain expiry gibi önlenebilir kesintileri sıfıra yaklaştırmayı ve anomali/capacity problemlerini erken yakalamayı hedefler. Alarmları iş etkisi raporlamasıyla ilişkilendirir.
Kim Kullanır?
DevOps/SRE, sistem yöneticisi, otel/B2B operasyon liderleri.
Nasıl Kullanılır?
- Kritik akışları ve golden signals setini çıkar.
- Alarm eşiklerini tanımlayıp on-call triage akışına bağla.
- Postmortem şablonu ve bakım backlog’u ile döngüyü kapat.
Ölçüm & Önceliklendirme (Kısa sürüm)
- ▢ ✅ Health: HTTP/DNS/port check’leri var
- ▢ ✅ Perf: p95 latency + 5xx izleniyor
- ▢ ✅ Capacity: CPU/RAM/disk headroom izleniyor
- ▢ ✅ SSL expiry alarmı 30/14/7 gün kurgulu
- ▢ ✅ Domain expiry alarmı var
- ▢ ✅ Traffic anomali + WAF/login sinyali izleniyor
- ▢ ✅ Export/rapor queue depth alarmı var
- ▢ ✅ On-call ve eskalasyon net
- ▢ ✅ Runbook’lar erişilebilir
- ▢ ✅ Postmortem süreci ve aksiyon takibi var
PDF içinde: Problem→Kök Neden→Çözüm tablosu + 14 gün sprint planı + önce/sonra KPI tablosu
7) Deliverables
- •Monitoring dashboard seti
- •Alarm kural seti + runbook
- •On-call rota + eskalasyon matrisi
- •Triage şablonu
- •Postmortem şablonu + aksiyon takip
- •İş etkisi raporlama bağlantısı
- •Yıllık alarm kalibrasyonu takvimi
Bir Sonraki Adım
Uptime, performans ve temel güvenlik sinyallerini tek modelde izleyip on-call + postmortem süreçleriyle kesinti sürelerini azaltmak isteyen otel ve B2B ekipleri için.
Sık Sorulan Sorular
Monitoring nedir, SIEM’den farkı nedir?▾
Hangi metrikleri ve alarmları kurmalıyım?▾
Otel ve B2B için incident management süreci nasıl tasarlanır?▾
Uptime, sertifika ve kapasite problemlerini önceden nasıl yakalarım?▾
Alarm gürültüsü neden tehlikeli?▾
İlgili İçerikler